Büyük Velî Hacı Bayrâm-ı Velî Hazretleri , Bursalı Mehmed Tâhir Efendinin rivayet ettiğine göre Orhan Gazi Hazretleri devrinde Ankara’da doğdu. Babasının adı Koyunluca Ahmed Efendidir. Hacı Bayrâm-ı Velî Hazretlerinin künyesi Kutbü’l-evliyâ eş-Şeyh el-Hâc Bayram b. Ahmed b. Mahmûd el-Ankaravî şeklindedir.

Sultan II.Murâd Hân Hazretleri, Mevlânâ Sarı Ya‘kûb Hazretleri’ne, Ahî Yâkûb Hazretleri, Ahî Kadem Hazretleri, Hacı Bayram-ı Velî Hazretleri gibi meşâyiha hürmet etmiştir. Hacı Bayram-ı Velî Hazretleri Somuncu Baba Hazretlerinden o da Şeyh Sadreddîn Erdebilî Hazretlerinden halîfelik almıştır. Bu âilenin ceddi olan Şeyh Sadreddîn-i Erdebilî, Şeyh Safiyyüddîn Erdebîli’nin, o Şeyh İbrâhîm Zâhid Geylânî Hazretleri’nin halîfesi idi. O Şeyh Seyyid Cemâleddîn Ezherî Hazretlerinin, o Şeyh Şihâbüddîn Mehmed Tebrîzî Hazretleri’nin, o Şeyh Rükneddîn Mehmed Hazretleri’nin, o Şeyh Kutbuddîn Ebherî Hazretlerinin, o Şeyh Ebu’n-Necîb Sühreverdî Hazretleri’nin o da Şeyh Seyyidüt-Tâife Cüneyd-i Bağdâdî Hazretleri’nin halifesi idi. Hacı Bayram-ı Velî Hazretlerinin mürşidi Somuncu Baba nâmıyla mâruf Şeyh Hamîd-i Velî Hazretleri vasıtası ile birçok tarikatten hilâfeti vardır. Bunlardan bâzıları Şeyh Şemsüddîn Hazretleri’nden, Şeyh Şa‘dî er-Rûmî Hazretleri’nden aldığı hilâfetlerdir. Şeyh Hamîd-i Velî Hazretleri’nin torunlarından Şeyh Müslüm Penâhî Hazretleri’nin zikrettiğine göre; bir Nakşî hilâfeti de vardır.

Hacı Bayram-ı Velî Hazretlerinin silsilesinin dayandığı Şeyh Safiyüddîn İshak Erdebilî 1252-1334 Hazretleri Şâh İsmâîl’in altıncı dedesi idi ve dahi Erdebil tekkesinin kurucusuduydu. Bu âile aslen Şâfiî idi. Şâfiî fıkhına dâir eserleri vardır. Sünnî oldukları dönemde Osmanlı sultanları da bu âilenin şeyhlerine Osmanlı mülküne geldiklerinde ziyâdesiyle hürmet gösteriyor tâzim ve ikramlarda bulunuyorlardı. Şeyh Safiyüddîn İshak Erdebilî, aslında hâl-i hayâtında hiçbir siyâsî hedef peşinde olmamış ve seyyidlik iddiâsında da bulunmamıştır. Ancak kendisinden sonra tarîkatın başına sırasıyla geçen oğulları siyâsî hedef olarak seçtikleri iktidâra geçmek için seyyid ve Şîa mezhebine mensup olduklarını geldiklerini iddiâ etmişlerdir. Ailenin kökeni sunni ve tarikatı hak olsa da daha sonra evrildikleri çok fena bu haller neticesinde Osmanlılar silsileleri bu ailenin dedelerine dayanan tarikat büyüklerine de ihtiyatla davranmışlar onların hakkında ciddi tahkikatlar yapmışlardır. Bu sebeble ilk başlarda devlet erkânınca Hacı Bayram-ı Velî Hazretleri’ne ihtiyatla bakılmış hakkında ciddi tahkikatlar yapılmış pâdişah tarafından payitaht-ı Edirne’ye dâvet edilmiştir.

Hacı Bayram-ı Velî Hazretleri de halifesi Akşemseddîn Hazretleri ile berâber Edirne’ye gitmiştir. Bu ziyâretinde Devlet-i Aliyye erkânınca kendisi yakînen tanınınca hakkındaki bütün şâibeler izale olmuş ve bunun yerini hürmet ve ihtiram almıştır. Hacı Bayram-ı Velî Hazretleri Sultan II. Murâd Hazretlerinin o denli güven ve itimadını kazanmıştı ki ona vezirlik teklifinde bulunacaktı. Hacı Bayram-ı Velî Hazretleri bu teklifi kesin bir dille reddetmiştir.

Eski Câmi’de bir sohbet îrâd eylemiş Sultan II. Murâd Hazretleri de bu sohbete iştirâk etmiştir. Hacı Bayram Velî Hazretleri bu seferden dönüşte Gelibolu’da bir müddet tevakkuf etmiş Muhammediye yazarı Yazıcızâde Mehmed Efendi Hazretleri’ne de hilâfet vermiştir.

Risâle-i Beşîr Çelebi de rivayet edildiği üzere Hacı Bayram Velî Hazretleri Sultan II.Murâd Hazretleri’ne mahdumu tarafından İstanbul’un fethini müjdelemiş halîfesi Akşemseddîn Hazretleri’nin de bu fetihte mahdumuna mânevî bir kuvvet olacağına işaret etmiştir. Hacı Bayram Velî Hazretlerinin nice kerametleri olsa da en büyük kerameti bu ferasetidir. Hacı Bayram Velî Hazretler, Sultan II.Murâd Hazretleri’ne İstanbul’un fethinin Şehzade Sultan Mehmed ile Akşemseddîn Hazretlerine müyesser olacağını müjdelemiştir.

Hacı Bayram Velî Hazretleri’nin üç büyük halîfesi olan Akşemseddîn Hazretleri, Molla Zeyrek Hazretleri, Akbıyık Hazretleri’nin üçü de İstanbul’un muhâsarasında bizzât bulunmuşlardı. Somuncu Baba Osmanlı sultanlarına şeyh lik edecek olan Hacı Bayram Velî Hazretlerini yetiştirmiş, onun yetiştirdiği Akşemseddîn Hazretleri de Fâtih Sultan Mehmed’e mürşid olmuştur. Hacı Bayram Velî Hazretlerinin sohbetleri ve şerhlerini ihtiva eden Akşemseddîn Hazretleri Ḥall-i Müşkilât  adlı eserindeki bahisler ki bunlar daha sonra Şerh-i Akvâl-i Hacı Bayrâm-ı Velî adlı eserde bir araya getirilmiştir bizlere onun manevi nefeslerini arz etmiştir. Hacı Bayram Velî Hazretlerinin bir hikmetli sözü şu şekildedir: “Adalet güzeldir ama yöneticilerde olursa daha güzeldir. Cömertlik güzeldir ama zenginlerde olursa daha güzeldir. Sabır güzeldir ama kuvvetlilerde olursa daha güzeldir. Tevbe etmek güzeldir ama gençlerde olursa daha güzeldir. Haya güzeldir ama hanımlarda olursa daha güzeldir…”

Mir’âtü’l-ışk ta rivayet edildiği üzere Hacı Bayram Velî Hazretleri vefat ettiğinde doksanı aşkın bir yaşta iken vefat etmiştir. Ankara da medfun olunduğu mübarek meydan halen onun ismi ile anılmaktadır. Onun mübarek merkadı ve civarı yüzyıllardır bir nur kaynağı olarak etrafı aydınlanmaktadır. Mevla Te’âla Hazretleri bizleri şefaat ve himmetlerine nail eylesin. Âmin…